Kijken door het sleutelgat van de gevangenis

“Hij zegt dat we iets gaan zien wat niet mag, en dat alleen hij ons erlangs kan krijgen.”

In de glossy toeristenfolders van La Paz zul je zijn naam tevergeefs zoeken. Geen city marketeer die een ex-gevangene als uithangbord gebruikt. Zonde. Want Crazy Dave, zoals hij zichzelf noemt, weet een plein in ademloze stilte te trekken.

Ik sta op een zonovergoten plein in La Paz, midden in het geroezemoes van enkele marktkramen en voorbijrazende minibusjes. Van verre zie ik hem al staan, een verweerde man met een twinkel in zijn ogen die tegelijk iets onheilspellends verraadt. Hij begint rustig, bijna onschuldig, maar de kring om hem heen groeit. Zijn verhaal? Chaotisch, schurend, vol scherpe bochten. Aanvankelijk vraag ik me af: Waar ben ik beland? Maar dan… wijst hij. Naast het plein rijst een grauwe hoge muur op. Daarbinnen: de gevangenis. Zijn voormalige thuis.

We lopen ernaartoe. Dave praat, gebaart, laat ons de ruwe stenen aanraken, alsof we zo de opgesloten verhalen kunnen voelen. Dan buigt hij zich iets naar voren, zijn stem zakt. “Look… but quickly.” Voor ik het goed en wel besef, sta ik oog in oog met het sleutelgat van een kolossale ijzeren deur. Het hartslagtempo schiet omhoog.

Aan de andere kant: schemer. Dan trekt het licht langzaam mijn ogen in. Een portiek, enkele bewakers, en daarachter een tweede metalen poort. Erachter krioelt een binnenplein vol mannen. Handen steken door de tralies, roepen, gebaren. Ogen die terugkijken. Het beeld brandt zich in mijn geheugen. Hollywood had het niet beter kunnen verzinnen. Alleen is dit geen film.

Plots hoor ik een scherpe stem. “Move! Move!” Een bewaker stapt op ons af. Dave’s blik versmalt, even voel ik spanning door de groep trekken. Een paar korte woorden in Spaans, een halve glimlach, een hand op een schouder. Het lijkt mis te gaan, dan knikt de bewaker en draait zich om. We lopen snel terug naar de overkant, de adrenaline nog tintelend in mijn lijf.

Daar, op de bankjes langs de gevangenismuur, zitten families te wachten. Moeders met kinderen, plastic zakken vol eten, wachtend op hun korte moment binnen. Zoveel mensen, zo weinig ruimte. Hier gelden andere regels. Onzichtbare regels.

Het decor voelt ongemakkelijk. Ik draai me om, kijk nog één keer naar de muren en voel een dankbaarheid die even simpel als scherp is: ik ben vrij. Vrij om verder te reizen. En zij… blijven.

Profielfoto Wouter